Loge nr. 60 van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden
De zestiendelige encyclopaedie
De schrijver, dichter, politicus, predikant en Vrijmetselaar Anthony Winkler Prins ontleent zijn bekendheid vooral aan de encyclopedieën die tot op de dag van vandaag zijn naam dragen. Voordat hij in 1870 aan het reusachtige werk begon had Winkler Prins zijn sporen als populariseerder van wetenschap en techniek al verdiend met een groot aantal boeken en brochures over onderwerpen als: Het Stoomwerktuig, De Aardschors, De Zee, Vlinders en Weer- en Dampkringkunde. Nederland had in die tijd nog geen echte encyclopedie zoals Duitsland de Brockhaus en Engeland de Encyclopaedia Britannica. Eerdere pogingen om in ons land tot de uitgave van een uitgebreide encyclopedie te komen, faalden.
De Amsterdamse uitgever C.L. Brink was de gever van de grote opdracht die Winkler Prins met graagte aanvaardde. Winkler Prins huldigde het standpunt dat kennis en wetenschap de mens naar een hoger zedelijk niveau zouden brengen. Als redacteur en bevlogen schrijver besefte hij als geen ander dat illustraties essentieel zijn om het lezen en kennis nemen van teksten te veraangenamen. Zestien kloeke delen in goud-op-snee werden in 1882 het eerste eindresultaat. In een apart deel zijn uitklapbare illustratiepagina's opgenomen ter ondersteuning van de teksten. In uitzonderlijke gevallen zijn kleurenillustraties gebruikt, voorzien van vetvrij schutpapier om verkleuring
Het Noorderlicht (Aurora Borealis).
Kleurillustratie uit WP's Geïllustreerde Encyclopaedie
tegen te gaan. Een volledig exemplaar van de eerste druk van de 16-delige Encyclopaedie kan worden ngezien in de Bibliotheek van het Veenkoloniaal Museum te Veendam. Het werk vond geleidelijk zijn weg naar het ontwikkelde deel van de Nederlandse bevolking. De prijs bedroeg ƒ 68,15. De gebonden editie kostte ƒ 78,65; veel geld voor die tijd. De oplage van de eerste druk bedroeg 4750 exemplaren waarvan er rond de 3900 werden afgenomen door voorintekenaren. Voor de herdruk in 1889 was een prijsverhoging onontkoombaar. Winkler Prins verontschuldigt zich daarvoor met de woorden: "De meeste delen der Encyclopaedie zijn groter geworden dan in de oorspronkelijke bedoeling lag van uitgever en bewerker." Aan het einde van de 19de eeuw was de Encyclopaedie voor Nederland het meest gezaghebbende naslagwerk. Omdat in de artikelen de persoonlijke mening van Winkler Prins doorschemert met betrekking tot politiek en geloofszaken, leverde dit hem ook vijanden op. Met name katholieke pedagogen en opiniemakers hadden er geen goed woord over, zoals uit de volgende pagina blijkt.
