Ze komen geregeld bijeen achter gesloten deuren in hun werkplaatsen of 'loges': Mannen van alle leeftijden die zich Vrijmetselaren noemen en een geheim delen. De kern van dit geheim is inwijding in een mysterie. De stapsgewijze maçonnieke inwijding is een levenslang werkzaam proces dat de Vrijmetselaar brengt tot zelfkennis en inzichten die zich tot ver voorbij het verstand en het alledaagse bewustzijn uitstrekken.
Het woord 'inwijding' is beladen. Objectief betekent het deelgenoot gemaakt worden van een geheimenis; het ontvangen en bewaren van verborgen kennis. Subjectief betekent ingewijd worden: doelbewust een richting inslaan die afwijkt van een tot dan toe gevolgde weg. Zoals een zoekende automobilist die bij de nadering van een wegwijzer moet besluiten of hij rechtdoor gaat of een nieuwe richting inslaat.

Het heeft geen zin een Vrijmetselaar uit te horen over 'het Geheim'. Zelfs al zou hij een loslippig en extrovert type mens zijn, dan nog is hij niet bij machte het Geheim der Vrijmetselarij te verklappen, simpelweg omdat het niet mededeelbaar is. Het geheim ligt namelijk niet buiten maar in de mens zelf. Diep verscholen in de ziel. Verwaarloosd in de waan van de dag en verwaaid in de stormen van de 7 x 24 uurs-economie.
Op het eerste gezicht lijkt de klassieke opwekking: 'Ken U Zelven', die de lijfspreuk van de Vrijmetselarij is en de ingang naar het geheim vormt, zonder betekenis. Een ieder is zichzelf het naast en kent zichzelf als geen ander.
Dat klopt maar alleen voor zo ver het de mens in zijn hier en nu betreft: Het stukje leven dat in de tijd verglijdt als zand tussen de vingers: op het denkniveau waarin de mens zich bewust is van de wereld waarin hij leeft maar niet of nauwelijks van zichzelf. Maar zelfs de meest oppervlakkig bewuste mens ontkomt bij tijd en wijle niet aan vragen en vermoedens die vanuit de diepzee van zijn gemoed omhoog komen. De materiële wereld is niet in staat de menselijke geest volledig in zich op te nemen. Er zijn momenten waarin ieder mens even naar zichzelf kijkt. Hij ziet zichzelf dan staan in een woelige wereld en bewust of onbewust stelt hij de fundamentele vraag: 'Wat is de bedoeling van dit alles?
Ik werd geboren, ik ging naar school, ik studeerde, ik maakte carriëre en ik heb 't gemaakt. Maar op de keper beschouwd is mijn leven niet meer dan dat minuscule stukje tijd dat uit de eeuwigheid is geknipt. Een heel klein stukje tijd van leven.
Alleen maar dat? Niet meer?
Is that all there is?

Tweetaligheid

De Vrijmetselarij is een inwijdingsgenootschap en is daarin niet uniek. Ook andere genootschappen en broederschappen als de Rozenkruisers, de Tempeliers, de Soefi's en de Odd Fellows houden zich in meer of mindere mate met inwijding bezig. Ze doen het allen op hun eigen wijze en naar eigen gebruiken maar ze bedienen zich van dezelfde krachtige hulpmiddelen: symboliek en ritueel.
Daar is niets vreemds of occults aan. Ook de christelijke kerken en zelfs de burgerlijke overheid maken gebruik van symboliek en ritueel. In de Rooms-katholieke kerk is de Eucharistieviering en in de protestantse kerk het Avondmaal een ritueel met een diepzinnige symbolische betekenis. De overheid speldt ritueel onderscheidingen op revers en bloemetjesjurken, vraagt eerbiedig aandacht voor volksliederen en vlaghijsingen en bezegelt huwelijken met ceremoniele handelingen.
De bedoeling van rituele handelingen is niet dat ze verstandelijk worden begrepen maar emotioneel worden beleefd en ondergaan. Beleving brengt dingen in je binnenste tot leven waarvan je nooit had kunnen vermoeden dat ze bestonden.
Hiermee is al een onderscheid aangebracht tussen verstand en emotie. Er ligt een wereld van verschil tussen verstand (ratio) en gevoel. Of, in neurofysiologische zin, tussen de linker en de rechter hersenhelften. Wetenschappelijk heet het dat het koele verstand als een computer gegevens verwerkt tot informatie en dat het gevoel alleen omgaat met emoties.